Burdur’daki Boubon Antik Kenti’nden 1960’larda yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan Roma İmparatoru Marcus Aurelius’un bronz heykeli, uzun ve zorlu bir sürecin ardından Türkiye’ye geri getirildi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bu dönüşü “haklı, sabırlı ve kararlı bir mücadelenin zaferi” olarak nitelendirdi.
Bir Filozof İmparator Yeniden Anadolu’da
Yıllar boyunca ABD’nin Ohio eyaletindeki Cleveland Sanat Müzesi’nde sergilenen ve Roma sanatının eşsiz örneklerinden biri olan bu heykelin iadesi, bilimsel veriler, arşiv belgeleri ve tanık anlatımlarıyla desteklenen titiz bir sürecin sonucunda mümkün oldu. Heykelin Boubon’daki Sebasteion yapısına ait olduğu; ayak ölçüleri, kaide izleri ve sandalet tasarımı gibi detaylarla somut biçimde kanıtlandı.
Uluslararası Bir Dayanışma ve Bilimsel Dayanak
2021 yılında başlatılan ortak soruşturma süreci, Kültür ve Turizm Bakanlığı, New York Manhattan Bölge Savcılığı ve Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’nin iş birliğiyle yürütüldü. Marcus Aurelius’un yanı sıra Lucius Verus, Septimius Severus ve Caracalla gibi diğer Roma imparatorlarına ait heykel parçaları da Türkiye’ye iade edildi.
Almanya’daki Curt Engelhorn Arkeometri Merkezi’nde yapılan toprak analizleri, heykelin yıllarca Boubon topraklarında kaldığını kesin olarak ortaya koydu. Özellikle 1967’de ele geçirilen Valerianus heykelinden alınan toprak örnekleriyle yapılan karşılaştırma, her iki eserin aynı coğrafi kökene sahip olduğunu bilimsel olarak belgeledi.
“Tırnaklarımızla Kazıyarak Aldık”
Heykelin içinden toprak örneği almak kolay olmadı. Kurumuş, sıkışmış toprağı çıkarmak için restoratör ve konservatörler yoğun çaba harcadı. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanı Zeynep Boz, o anı “Artık son şansımızdı” sözleriyle anlattı. Nihayet büyük bir titizlikle alınan örnek, Boubon kökenini teyit etti ve müze, davadan çekilerek iade kararını kabul etti.
Bir Mücadelenin Zaferi
Heykelin Türkiye’ye iadesi, sadece bir sanat eserinin geri dönüşü değil; aynı zamanda uluslararası hukuk, bilimsel araştırma ve kültürel diplomasi alanında örnek bir iş birliği olarak tarihe geçti. Bakan Ersoy, bu sürecin, Türk arkeolojisinin öncülerinden rahmetli Prof. Dr. Jale İnan’ın ısrarlı çabalarıyla başladığını ve bu başarıda emeği geçen herkese teşekkür borçlu olduklarını ifade etti.
Ankara’da Sergilenecek
Marcus Aurelius’un heykeli, çok yakında Ankara’da düzenlenecek özel bir sergiyle sanatseverlerle buluşacak. Kültür ve Turizm Bakanlığı, yurt dışına kaçırılan tüm kültürel mirasların peşinde olduğunu ve bu eserlerin ait olduğu topraklara geri dönmesi için çalışmalarına kararlılıkla devam edeceğini vurguladı.
